WAAROM FUNDAMENT FYSIOTHERAPIE?

Waarom?
Fundament fysiotherapie maakt verbinding tussen de theoretische onderzoeks-wereld en de praktisch wereld van de fysiotherapeuten. Brengt je op de hoogte van nieuwe kennis en inzichten die relevant zijn voor je vak. Deze kun je  vervolgens gebruiken om nog adequater te behandelen, de effecten van toegepaste therapieën te begrijpen en mogelijk nieuwe behandelstrategieën te ontwikkelingen. Je wordt geprikkeld om je vak steeds beter onder de knie te krijgen en met extra enthousiasme je werkplek binnen te stappen. 

Turnover collagene fibrillen/vezels
Bij veel klachten en blessures die fysiotherapeuten behandelen is er sprake van schade aan collagene fibrillen/vezels. Dit speelt zowel bij tendinose, tendinitis, artrose als bij discusproblematiek. Een veel gehoorde opvatting binnen de fysiotherapie is dat de halfwaardetijd of turnover van collageen bindweefsel 300-500 dagen bedraagt. Op basis hiervan is de logische veronderstelling en het al vele jaren onderwezen idee dat er volledig herstel kan optreden als er sprake is van beschadiging van peesweefsel, kraakbeen en disci intervertebrales.
Echter, recent onderzoek laat zien dat de halfwaardetijd van de kern van de achillespees, precies het gedeelte dat aangedaan is bij mid-portion achillespees-problematiek, 200 jaar is(1)
. Het duurt dus 200 jaar voordat de helft van de collagene vezels van de achillespees ververst zijn. De collagene vezels van de annulus fibrosus van de lumbale disci doen het niet sneller. Ook zij hebben een halfwaardetijd van 200 jaar(3). Hetzelfde geldt voor het collageen in het 
kraakbeen(2). Hoewel van kraakbeen dit al langer bekend is. Met deze ‘harde’ werkelijkheid hebben we als therapeuten dus te maken.

Consequenties trage turnover
De vaak moeizame klachtenafname bij problematiek met pezen, kraakbeen en disci, elke fysiotherapeut bekend, zou wel eens zijn verklaring kunnen hebben in deze trage turnover. Er vindt bij beschadiging van een pees of disci wel enig herstel plaats maar niet met collagene vezels van de oorspronkelijke kwaliteit. Het komt min of meer neer op vorming van littekenweefsel met collageen type III terwijl er oorspronkelijke type I zat. Dit in contrast met botweefsel waar een breuk wel gerepareerd wordt met botweefsel van dezelfde kwaliteit.
Uit de trage verversing valt daarnaast te concluderen dat als de pijnklachten naar de achtergrond verdwijnen dit dus niet wil zeggen dat de onderliggende weefsel-beschadiging dan ook hersteld is. Bij kraakbeen problematiek is dat wel min of meer algemeen bekend, maar dit geldt dus eveneens bij pathologie van pezen en lumbale disci.
Een herkenbaar voorbeeld voor elke therapeut is:

  • Een patiënt met een pijnlijke en moeizaam bewegende artrotische linkerknie kan nog geen 200 meter lopen, terwijl hij twee weken terug nog een half uur kon wandelen zonder problemen. Na zes weken gaat het lopen best weer goed en zelfs een beetje tennis is te doen. Een nieuw gemaakt x-foto zal geen verschil laten zien met een foto van zes weken eerder.

Dus: pathologie van weefsels van het bewegingsapparaat, in bovenstaand voorbeeld een artrotische knie, kan gepaard gaan mét pijnklachten maar het hoeft niet!
Als er de laatste jaren iets duidelijk is geworden, is het wel dat het immuunsysteem hierin een bepalende rol heeft. Dit systeem is niet alleen actief bij bacteriën en virussen en bij auto-immuunziektes als reumatoïde artritis, maar ook bij een tendinose/tendinitis, artrose, meniscus-problematiek, discopathie en een HNP. Het immuunstelsel is niet alleen het opruim-systeem van lichaams-vreemd afval, maar ook van lichaams-eigen afval.

Vele vragen
“Valt het te begrijpen wat er gebeurt als een artrotische knie opspeelt?” Maar ook: “Hoe is een artrotische knie of een opspelende discus, pees of meniscus zodanig te beïnvloeden dat de pijnklachten naar de achtergrond verdwijnen, realiserend dat dit niet betekent dat de structuren dan ook genezen zijn?”
Is de kunst van de fysiotherapie bij veel problemen van het bewegingsapparaat misschien wel het tot rust zien te krijgen van het immuunsysteem met als afgeleide een anabole of toestand van homeostase in plaats van een katabole situatie van de betrokken weefsels?
Daarnaast zijn er ook nog de vragen als: “Hoe ontstaat artrose eigenlijk?”. Overbelasting, onderbelasting of zijn beide mogelijk of zijn er nog andere aanleidingen? Wat is het mechanische milieu van gezond kraakbeen? Is de start van artrose te begrijpen vanuit veranderingen in het mechanische milieu van kraakbeencellen? Leidt een scheur in een meniscus of meniscectomie tot verandering in dit milieu en maakt dit begrijpelijk waarom er zo vaak artrose ontstaat na meniscusbeschadiging? En waarom krijgt eigenlijk niet iedereen artrose na een meniscectomie? Heeft dit mogelijk te maken met individueel verschil in het immuunsysteem?
Vergelijkbare vragen zijn ook te stellen bij peesweefsel (tendinose/tendinitis) en disci intervertebrales (discopathie, HNP).

Fundament Fysiotherapie houdt zich dus bezig met dit soort vragen. Voor beantwoording ervan is kennis nodig van de bouw, functie, (patho-)fysiologie, beschadiging en mogelijkheid van reparatie en adaptatie van peesweefsel, kraakbeen en disci intervertebrales. En je begrijpt het al: over precies die onderwerpen gaat het in de aangeboden lezingen. De lezingen bieden je de mogelijkheid jouw kennis op te frissen en te verdiepen.

Doel lezingen
Het uiteindelijke doel is dat je beter gaat begrijpen waarom jouw patiënten klachten hebben en dat je op basis van een stevig fundament van kennis en inzicht in het gedrag van de betrokken weefsels nog beter adviezen en interventies op maat kan geven.
De onderliggende overtuiging is dat fundamentele kennis van weefsels een essentiële voorwaarde is om je handelen als fysiotherapeut te onderbouwen. 

LITERATUUR
1. Heinemeier, K. M., et al. (2013). Lack of tissue renewal in human adult Achilles tendon is revealed by nuclear bomb 14C. FASEB Journal, 27(5), 2074–2079
2. Heinemeier, K. M., et al. (2016). Radiocarbon Dating of Human Articular Cartilage Shows Minimal Collagen Turnover After Maturity in Both Healthy and Osteoarthritic Tissue. Osteoarthritis and Cartilage, 24(S), S146–S147
3. Sivan, S. S., et al. (2008). Collagen turnover in normal and degenerate human intervertebral discs as determined by the racemization of aspartic acid. Journal of Biological Chemistry, 283(14), 8796–8801